Hello goodbye, sperwertjes!

september 2022

Tekst: Piet Breebaart, foto’s: Gerard Spaans

Misschien niet zo duidelijk aanwezig voor een toevallige bezoeker, maar naast ‘onze’ lepelaars hebben we ook ‘onze’ sperwers in Polderpark Cronesteyn.

De sperwers broeden sinds 2018 in en rondom de waterspeelplaats. Ze hebben daar hun territorium en maken ieder voorjaar een nieuw nest op een plek dichtbij het vorige nest. Het nest van een sperwer is vrij eenvoudig en klein, meestal in de vork van boomtakken. Interessant is dat ze zich weinig aantrekken van mensen en drukte. De fitnesslessen gaan gewoon door onder hun nest!

sperwernest in boomvork, kopje van jong is net zichtbaar met wittig dons en zwart snaveltje
Sperwerjong in het nest

Piet Breebaart, vaste SOVON teller voor ons park, heeft er een sport van gemaakt om de sperwers te volgen en hun broedgedrag vast te leggen: In 2018 was het broedsucces onbekend. In 2019 en 2020 was het broeden succesvol met 2 x 2 uitgevlogen jongen. In 2021 is er één dood jong gevonden op de grond, oorzaak onbekend. Begin april 2022 begonnen man en vrouw sperwer met de nestbouw. Mei tot half juni broedt vrouw sperwer op het nest. Op 16 juni wordt op een filmpje vastgelegd dat 3 jongen worden gevoerd. Literatuur geeft aan dat wanneer de jongen 2 weken oud zijn, ook het vrouwtje het nest verlaat om voedsel te vangen. Tot dat moment doet het mannetje dat alleen. De jongen zijn pas vliegvlug na 26-30 dagen, ze worden nog 3-4 weken gevoerd. Het risico ontstaat nu dat de jongen alleen in het nest achter blijven en door bijvoorbeeld havik of zwarte kraai uit het nest gepakt kunnen worden. Eén keer hebben we dat goed kunnen waarnemen. Er was geen beweging te zien op het nest, tot er een enorm tumult losbarstte, waar zelfs de sporters pal onder het nest van schrokken: een zwarte kraai viel het nest aan en beide ouders vlogen op hem af. Defensiesysteem in werking!

sperwerjong staand op de rand van het nest
Sperwerjong staand op de rand van het nest

De sperwer is Europees gezien niet bedreigd, maar neemt in veel landen nu wel af. Dit komt vermoedelijk vooral doordat de vogelrijkdom van kleinschalige landbouwgebieden afneemt. Fijn dat ons park dit jaar een goede broedplek is gebleken met drie uitgevlogen jongen. Goodbye sperwertjes, het ga jullie goed!

Op 2 augustus zijn de jongen nog rondom het nest gesignaleerd. Na het uitvliegen moeten ze het zelf zien te redden en een eigen territorium veroveren. Er breekt een spannende tijd aan. In het eerste jaar, met name in de winter, sneuvelen veel jonge sperwers omdat ze nog niet zo behendig zijn in het jagen. Ze eten vooral kleine zangvogels als mezen, mussen en vinken, maar de grotere volwassen vrouwtjes eten ook lijsters en spreeuwen.

Wie wil weten hoe een volwassen sperwer eruit ziet: op de website van Adri de Groot staan prachtige foto’s.