Nieuwsbrief Stichting Groen Cronesteyn, mei 2021

Mei is misschien wel de mooiste maand in Cronesteyn: overal bloeiende meidoorns en zingende vogels. Het hele park ruikt naar fluitekruid, behalve het Landgoedbos – daar ruik je alleen maar daslook. Bij Stichting Groen Cronesteyn gaan we dus met plezier af en toe het park in om te kijken hoe het met het beheer gesteld is 🙂 Daarover hebben we regelmatig overleg met de gemeente en binnenkort ook met het hoogheemraadschap. Er lopen subsidieaanvragen, o.a. voor een onderzoek naar de waterkwaliteit in het park.

Daslook
Foto: Ghita Pluijmaekers
Foto: Mirjam Akkerhuis

Op ons verzoek heeft de gemeente bordjes met ‘vogelrustgebied, verboden toegang’ neergezet bij alle ingangen naar het weidevogelgebied. Dat was hard nodig, want er zijn dit voorjaar een aantal heel nare bijtincidenten geweest. Nu kunnen loslopende honden nog steeds via de sloot naar het weiland, maar meer dan dit kunnen we voorlopig niet doen. 

Verder hebben we inspraak geleverd op het voorstel voor een nieuwe bomenverordening en hebben we een plan gemaakt om de reuzenberenklauw en Japanse duizendknoop een beetje in te tomen. Natuurbeheergroep Cronesteyn heeft deze winter stilgelegen, maar zodra het broedseizoen voor de meeste soorten voorbij is kunnen we weer met vrijwilligers aan de slag.

Foto: Mirjam Akkerhuis

Een van de effecten van de pandemie is dat er nog meer vissers in het park zijn, terwijl vissen in Cronesteyn van oudsher verboden is en op één plek gedoogd wordt. Er zijn al een paar gevallen geweest waarbij ganzen in vislijnen verstrikt raakten, onlangs nog met fatale afloop. Door hun langdurige aanwezigheid op allerlei plekken kunnen vissers makkelijk vogelnesten verstoren; ze lopen ook weleens de ruigte tegenover de ‘gedoogplek’ in om een vastzittende lijn los te halen. Het overvloedig strooien van karpervoer met speciale voederbootjes betekent bovendien een enorme verstoring van het ecosysteem in de sloten. Net als bij het hondenprobleem kan waarschijnlijk alleen handhaving hier een oplossing bieden.

Lepelaarkuiken met pech

Foto: Vogelasiel Leiden

Bij een groeiende kolonie (minstens elf nesten dit jaar!) horen natuurlijk ook meer ongelukjes. Net als vorig jaar is er nu ook weer een kuiken voortijdig uit het nest gevallen en door de toegewijde vrijwilligers van de Dierenambulance naar het Leidse vogelasiel gebracht. Het lepelaartje woog al 1,6 kg en zat onder de luizen. Intussen slobbert het daar lekker visjes en garnaaltjes uit een bak water. De coördinator van het vogelasiel belde met onze vogelwerkgroep: terug in het nest zetten of grootbrengen en dan voor de trek terug in het wild?

Boudewijn van de VWG spoorde iemand van Werkgroep Lepelaar op, die ons adviseerde het jong niet weer in het nest te zetten (we hadden al bedacht dat dat veel te veel verstoring zou opleveren en dat bevestigde de expert: ‘Dan springt de rest ook gelijk’). Net als vorig jaar volgt er dus in de nazomer, wanneer het beestje met liefde is grootgebracht bij het vogelasiel, weer een uitzetactie.

Dierenambulance en Vogelasiel Leiden hebben dringend geld nodig, dus als je wat kunt missen:
www.dierenambulanceleiden.nl/doneernu.

Een telling van Vogelwerkgroep Cronesteyn

Half april schreef Andrien van VWG Cronesteyn het volgende verslagje:

Edward en ik hebben vanmiddag een watervogeltelling gedaan. Het was aardig weer, maar koud… Onze start was leuk: een van de sperwers vol in het zicht, neerkijkend op de fietsparkeerplaats bij het spoor. Bleef rustig zitten, luid roepend!

Maar we kwamen voor de watervogels. Het eerste gedeelte van onze tocht was het zeer rustig, maar op de weilanden ten zuiden van het centrale fietspad een stuk drukker: goed speuren in de greppels en walkanten. Best veel gezien. Veel paartjes krakeend. Extra leuk (hoewel niet voor de telling) 2 grutto’s! En enkele zeer actieve scholeksters en 2 kieviten.

Man sperwer
Foto: Boudewijn Duivenvoorden

Die kieviten zorgden voor een heel spektakel: eentje in de lucht die achtervolgd werd door een groep kauwen, midden boven het weiland. Kievit is geen concurrentie voor de kauwen namen wij aan, dus waarschijnlijk leidde de kievit de kauwen af… Heuse luchtaanvallen door de kauwen, enkele minuten lang. Uiteindelijk gaven de kauwen het op en streek de kievit neer… naast een andere kievit! Dus vermoedelijk een nest?

Ook nog enkele smienten gezien. En als toetje, rechts van het bruggetje van het fietspad naar het pad achter de camping zat een paartje wilde eend in de zon. Het vrouwtje zat nogal ‘breed’ en toen we bleven kijken bleken er pullen onder haar vleugels te zitten! Eerste succesvolle nest van de wilde eend dit voorjaar!

De Knottermolen

Foto: allemolens.nl

Polderpark Cronesteyn ligt in de Kleine Cronesteinse of Knotterpolder. Deze polder strijdt met een polder bij Gouda om de eer de oudste met een molen bemalen polder van Nederland te zijn. De Knottermolen, een zogenaamde wipmolen, dateerde van 1408 en stond vlakbij het huidige gemaal (tussen de westelijke weilanden en de volkstuinen; alleen het fundament is er nog). De molen is in 1931 afgebroken toen er een ruwoliemotor met een schroefpomp in gebruik werd genomen. De foto dateert van 1920 en als je goed kijkt zie je een vrouw bij de onderste molenwiek staan: mevrouw Vogelaar. Eigenlijk was zij de molenaar, want haar man was veel weg en zij deed het maalwerk.

Boerenzwaluwen bij de Tuin van de Smid

Als je de Tuin van de Smid op Facebook volgt, weet je het al: op 7 mei zaten er alweer vier nesten van boerenzwaluwen in de hooiberg. Intussen zitten er zeker zeven, dus eentje meer dan vorig jaar. Helaas hangt er een dood kuiken uit een van de nestjes — ook bij zwaluwen gaat er weleens wat mis 🙁

Behalve deze sierlijke zwaluwtjes kun je in Polderpark Cronesteyn ook huis- en gierzwaluwen zien: die nestelen er niet, maar komen wel lekker foerageren.

Wie is de mooiste van het park? 

De visdiefjes natuurlijk! Deze sierlijke en wendbare vogels zijn de sternsoort die je bij ons het meest ziet, maar ze staan op de Rode Lijst als ‘gevoelig’. Ze gaan dus niet dramatisch achteruit, maar ze gaan wel achteruit. De visdiefjes arriveren in de loop van het voorjaar en vertrekken alweer in augustus: hun roep hoort, net als die van de gierzwaluw, echt bij de geluidsband van de zomer. De herfst en de winter brengen ze aan de kusten van Afrika door.

‘Onze’ visdiefjes broeden op de platte daken van bedrijventerrein Roomburg. Dan hoeven ze niet ver te vliegen voor een visje uit de sloten van Cronesteyn.

Foto: Adri de Groot, vogeldagboek.nl

Bijen en vlinders in het park

Foto: Anne Marie van Dam

Eind april spotte Anne Marie van Dam allerlei coole wilde bijen en andere insecten op het schooltuinencomplex van Cronesteyn, de Akkerdistel: grijze rimpelrug, viltvlekzandbij, smalbandwespbij (die parasiteert op de viltvlekzandbij), roodsprietwespbij en puntbijvlieg. Op de foto een baltsend paar puntbijvlieg, mannetje boven.

Ghita Pluijmaekers zag elders in het park een man oranjetipje op een pinksterbloem. Verder spotte ze gehakkelde aurelia, dagpauwoog, citroenvlinder, bont zandoogje, citroenvlinder, klein geaderd witje en ofwel een klein koolwitje of een vrouw oranjetipje.

Man oranjetipje op pinksterbloem
Foto Ghita Pluijmaekers; volledige foto

Vrijwilligers in Cronesteyn: onmisbaar

Het reguliere onderhoud van Polderpark Cronesteyn is de verantwoordelijkheid van de gemeente Leiden. Een deel van de taken is uitbesteed aan Gemiva SVG en loonbedrijven. Wat vaak onzichtbaar blijft, zijn de vele werkzaamheden van de vrijwilligers in het park. Door de pandemie zijn ze het afgelopen jaar minder actief geweest. De belangstelling voor het werken in de natuurlijke omgeving van het park is echter onverminderd groot. 

Drie weken geleden hebben zestien vrijwilligers van de Lions’ Club Leiden de bijenstal in het Reigersbos van een nieuw verfje voorzien. Door de regen is deze klus nog niet af, maar dat komt binnenkort. En op de jaarlijkse vrijwilligersdag van NLDoet gaan drie groepjes aan de slag met verschillende klussen die in het broedseizoen kunnen worden gedaan. 

Andere vrijwilligers die in het polderpark actief zijn mogen niet onvermeld blijven, zoals de vele mensen die de dieren verzorgen bij de Tuin van de Smid. Dit najaar kan de Natuurbeheergroep hopelijk weer gaan snoeien en knotten. Bij het noemen van vrijwilligers bestaat altijd de kans dat groepen over het hoofd worden gezien zoals de vele vrijwilligers van de vogelwerkgroep en IVN en de vrijwilligers van de Volkstuinvereniging Cronesteyn, die het complex netjes proberen te houden. Stichting Groen Cronesteyn wil graag een coördinerende rol spelen om het vrijwilligerswerk in goede banen te leiden.   

Dirk Jan Binnendijk, vrijwilligerscoördinator SGC

Lions’ Club Leiden steunt inzaaien akker met bloemenmengsel voor insecten

Naast de Tuin van de Smid ligt een akker van 1 ha braak. Deze akker is geschikt voor het inzaaien met een bloemenmengsel voor bijen en vlinders, waar ook andere insecten en dus ook vogels en vleermuizen van profiteren. Vooral na begin juli staan er minder drachtplanten voor insecten in bloei in het polderpark; daarom is een bloeiende akker in de tweede helft van de zomer een aanwinst. 

Lions’ Club Leiden is bereid voor vijf jaar de kosten van zaad, grondbewerking en inzaaien voor zijn rekening te nemen. De bedoeling is elk jaar een ander eenjarig mengsel uit te kiezen vanwege de vruchtwisseling en voor verandering in kleur. Dit jaar wordt er aan boragie (komkommerkruid) gedacht, wat de akker in een blauw veld zal veranderen. Volgend jaar is het mogelijk de beurt aan zaad van koolzaad of zonnebloemen. 

Komkommerkruid (Borago officinalis)
Foto Teun Spaans CC BY-SA 3.0

Tips

Tel dit weekend de vleermuizen in je tuin

Waarom is het soms juist goed al in mei te maaien? (Youtube-video)

Biologische krokusbollen nu met korting te koop bij de Hortus

Je kunt zelf oeverplanten leren kennen en meedoen aan de inventarisatie ervan

Wist je dat er ook in de lente paddenstoelen zijn? De voorjaarspronkridderzwam bijvoorbeeld. KNNV Leiden heeft een maillijst over de paddenstoel van de maand waar je je ook voor kunt aanmelden als je geen lid bent. Stuur een mailtje aan leo.jalink@naturalis.nl.

Leiden heeft een nieuwe website waar je naar soorten en waarnemingen op locatie kunt zoeken: www.natuur.leiden.nl.